հուշեր անցյալ կյանքից
Օրն արևոտ ու տաք աշնանային էր, թեև գիշերը հորդառատ անձրև էր տեղացել: Այգում մնացել էին խորը ջրափոսեր, որոնց վրա պտտվում ու թեքվում էին արդեն թրջված դեղնավուն տերևները: Արևի ճառագայթները արտացոլվում էին ջրում, ստեղծելով փոքրիկ մարգարիտաշող լույսեր, և թվում էր, թե այգին փայլում է վերջին աշնանային ուրախությամբ: Թեթև օդի շունչը բուրում էր խոնավ հողով ու պոկված տերևներով, իսկ տաք արևի լույսը շոյում էր դեմքիս ու ձեռքերս՝ ստեղծելով յուրահատուկ հարմարավետություն: Ես բռնեցի նրա ձեռքը, զգուշորեն անցնելով ջրափոսի վրայով: Նա ծիծաղեց, մի փոքր կորցնելով հավասարակշռությունը, ու նրա ծիծաղը լցնում էր օդը արևի նման շողերով: Նա բուրում էր դեղձի քաղցր ու մեղմ հոտով, որը ամբողջ օրը ինձ հիշեցնում էր տաք աշնան Երևանը և սիրահարված ամառային երեկոների ջերմությունը: Նրա խուճուճ շագանակագույն մազերը փայլում էին արևի ճառագայթների տակ, խաղում քամուց, և ես չէի կարողանում աչքերս նրանից կտրել: Ես անցնում էի ձեռքով նրա մազերի միջով, շնչում նրանց հոտը՝ փորձելով պահել այս պահը հավերժ: Մենք քայլում էինք դանդաղ, ձգելով այս պահը, կարծես ուզում էինք, որ ժամանակը կանգ առնի: Տերևները ճռճռում էին մեր ոտքերի տակ, ճյուղերը թրթռում էին թեթև սառնամանիքից, իսկ տաք օդն ու հողի հոտը լցնում էին այգին կյանքի ու հիշողությունների բուրավետությամբ: Թռչունները թռչում էին ճյուղից ճյուղ, բարձր ու մեղմ ձայներով լցնելով օդը: Ամեն մի մանրուք՝ նույնիսկ ընկած տերևը կամ ջրափոսի մեջ արևի արտացոլումը, կարծես մասն էր մեր վերջին միասնական օրվա: Մենք նստեցինք նստարանների վրա, հետևեցինք ջրափոսերին, որոնց ջրում արտացոլվում էր երկինքը ու ամպերը: Արևի ճառագայթները դողում էին ոսկեգույն ու նարնջագույն երանգներով, իսկ տաք օդը շոյում էր դեմքիս մաշկը: Մենք հիշում էինք անցյալը՝ փոքրիկ ուրախություններ, ուշ գիշերների խոսակցություններ, պատահական հանդիպումներ և գաղտնի ժպիտներ: Մենք խոստովանում էինք մեր սերը, բայց գիտեինք, որ բաժանումն անխուսափելի է: Սիրտը ցանկանում էր հույս ունենալ, բայց տրամաբանությունը հասկանում էր՝ այլևս երբեք ամեն ինչ նախկինի պես չի լինի: Մենք խոսում էինք ապագայի մասին, պատկերացնում մեր տարբեր ուղիները, բայց հայացքներում արդեն նկատվում էր մի փոքրիկ տխրություն, որ ոչինչ այլևս նույնը չի լինի: Մենք փորձում էինք ծիծաղել, պլաններ կառուցել, երազել, բայց ամեն խոսք ու հայացք հիշեցնում էր՝ այս օրը վերջինն է միասին: Ես ամուր բռնեցի նրա ձեռքը, զգալով ամեն ջերմություն, ամեն մի շունչ՝ որպես հիշողություն: Քայլեցինք այգու ալեաների միջով, կանգ առնելով ամեն մի ճամփի ու ծառի մոտ, կարծես հրաժեշտ տալիս այն բոլոր անկյուններին, որոնք վկան էին մեր սիրուն: Քամին խաղացնում էր նրա խուճուճ մազերը, և ես նորից շնչում էի դեղձի հոտը, վայելելով պահը մինչև վերջին կաթիլը: Մենք փորձում էինք հիշել ամեն բան՝ տերևների ճռճռոցը ոտքերի տակ, ճյուղերի թրթռումը, արևի արտացոլումը ջրափոսերում, մեղմ օդի շունչը: Ամեն մի մանրուք առանձնահատուկ էր թվում, ինչպես այգին գիտեր, որ մենք այլևս չենք հանդիպելու: Հանկարծ մի խումբ թռչուն թռավ, բարձր ու ուրախ ձայներով լցնելով այգին: Ես նայում էի նրան, փորձում հիշել նրա ժպիտը, հայացքը, շունչը, ծիծաղը՝ զգալով այն ամբողջությունը, որը կորցնում էինք: Երբ մենք լքեցինք այգին, արևը խոնարհվում էր, ներկելով երկինքը վառ նարնջագույն ու վարդագույն երանգներով: Ջրափոսերը փայլում էին, տերևները պարունակում էին աշնան բոլոր երանգները, իսկ նրա դեղձի հոտը դեռ կախված էր օդում՝ հիշեցնելով, որ այս օրը, այգին, պահերը կմնան իմ մեջ հավերժ: Մենք քայլեցինք լուռ, բռնելով ձեռքեր, ես նայում էի նրա դեմքին, փորձում հիշել ամեն մի մանրուք: Նրա աչքերը փայլում էին արևի վերջին ճառագայթներում, մազերը մեղմորեն խաղում էին քամուց, և ես գիտեի՝ նույնիսկ եթե այլևս չենք հանդիպի, այս օրվա հիշողությունը կմնա հավերժ: Եվ երբ մեր ճանապարհները բաժանվեն, այգին կմնա լուռ ու դատարկ, բայց իմ հիշողության մեջ կմնան այս արևոտ Երևանի աշնան օրը, ջրափոսերը, դեղնավուն տերևները, նրա ծիծաղը, դեղձի հոտը և նրա ձեռքերի տաքությունը: Եվ գուցե հենց այդ հիշողությունը կպահի ինձ, ինչպես ես պահեցի նրա ձեռքը վերջին անգամ, քայլելիս այգու միջով՝ հրաժեշտ տալով անցյալին ու ապագային միաժամանակ: